Vragen over het levenseinde

Wat is palliatieve zorg?

Palliatieve zorg is zorg voor mensen met een ernstige ziekte of toenemende kwetsbaarheid. De zorg is dan niet meer alleen gericht op genezing, maar vooral op comfort en kwaliteit van leven. Klachten zoals pijn, benauwdheid, angst, misselijkheid of onrust kunnen worden behandeld. Er is ook aandacht voor wat de ziekte emotioneel, sociaal en levensbeschouwelijk met jou en je naasten doet.

Hoe lang duurt palliatieve zorg?

De palliatieve fase kan kort zijn, maar ook maanden of jaren duren. De zorg verandert mee met je situatie en met wat je nodig hebt.

Welke zorg is thuis mogelijk?

Veel palliatieve zorg kan thuis plaatsvinden. De huisarts en de thuiszorg stemmen de zorg af met jou en je naasten. Thuiszorg kan helpen met persoonlijke verzorging, verpleegkundige zorg, medicijnen en hulpmiddelen. Soms zijn er ook vrijwilligers in de palliatieve zorg of is er ondersteuning voor mantelzorgers.

Praten over je wensen

Je kunt ook over je wensen praten als je nog niet ernstig ziek bent. Als je dat al vroeg doet, weten je naasten en zorgverleners beter wat voor jou belangrijk is. Je hoeft niet meteen overal een antwoord op te hebben.

• Welke behandelingen passen bij jou, en welke niet?
• Wil je bij een ernstige verslechtering nog naar het ziekenhuis?
• Hoe denk je over reanimatie of opname op de intensive care?
• Wie mag namens jou meedenken of beslissen als je dat zelf niet meer kunt?
• Waar wil je het liefst verzorgd worden en, als dat aan de orde is, overlijden?

Voorbereiden op een gesprek

• Wanneer vind ik dat er sprake is van een “goede dag”?
• Welke klachten of situaties maken mij bang of bezorgd?
• Waar hoop ik op?
• Wat wil ik in ieder geval voorkómen?
• Wie wil ik betrekken bij het gesprek over de wensen rond mijn levenseinde?

Reanimatie en opname op de intensive care

Reanimatie en opname op de intensive care zijn ingrijpende behandelingen. De kans op herstel verschilt sterk per persoon en hangt onder meer af van je conditie en je ziekte. Na een reanimatie kan blijvende schade ontstaan. Bespreek daarom met je zorgverlener wat in jouw situatie medisch haalbaar is en wat bij je wensen past.

Waar wil je het liefst overlijden?

Veel mensen willen het liefst thuis overlijden. Dat lukt niet altijd. Andere mogelijkheden zijn een hospice of bijna-thuis-huis, een verpleeghuis of het ziekenhuis. Zorgverleners proberen zoveel mogelijk rekening te houden met je voorkeur, maar kunnen een bepaalde plek niet garanderen.

Palliatieve sedatie

Palliatieve sedatie kan in de laatste levensfase worden ingezet als je ernstig lijdt door klachten die niet goed op een andere manier te verlichten zijn, en als je levensverwachting korter is dan twee weken. Met medicijnen wordt je bewustzijn verlaagd, zodat er meer rust ontstaat. Palliatieve sedatie is gericht op het verlichten van klachten en niet op het verkorten van het leven. Je zorgverlener beoordeelt of het medisch passend is.

Wat kun je merken in de stervensfase?

Het sterven verloopt meestal geleidelijk en kan uren tot dagen duren, soms langer. Iemand eet en drinkt vaak minder, slaapt meer en reageert minder. Ook de ademhaling kan veranderen. De zorg is dan gericht op rust, comfort en steun voor de naasten.

Euthanasie

Euthanasie is levensbeëindiging door een arts, op jouw uitdrukkelijke en herhaalde verzoek. Dat kan alleen als aan alle wettelijke zorgvuldigheidseisen is voldaan. Een verzoek is dus geen garantie dat euthanasie kan of zal worden uitgevoerd, en een arts is ook niet verplicht om het te doen. Daarom zijn open en herhaalde gesprekken over je verzoek, je zorgen en je verwachtingen zo belangrijk.

Bewust stoppen met eten en drinken

In bepaalde situaties kan iemand bewust besluiten te stoppen met eten en drinken om het levenseinde te bespoedigen. Dat is een ingrijpend besluit. Bespreek het vooraf met je zorgverlener en je naasten, zodat je goede informatie krijgt en jullie afspraken kunnen maken over begeleiding en comfort.

Je wensen opschrijven: een wilsverklaring

In een wilsverklaring beschrijf je welke medische behandelingen je wel of niet wilt. Je kunt bijvoorbeeld opschrijven dat je niet gereanimeerd wilt worden. Je hoeft hiervoor niet naar de notaris. Schrijf in je eigen woorden op wat voor jou belangrijk is, zet je naam, de datum en je handtekening eronder, en bespreek de verklaring met je huisarts en je naasten. Op internet vind je verschillende voorbeelden die je zelf verder kunt invullen.

Steun voor mantelzorgers en naasten

Zorgen voor iemand die ernstig ziek is, kan emotioneel en lichamelijk zwaar zijn. Naasten kunnen steun krijgen via de huisartsenpraktijk, de praktijkondersteuner, de wijkverpleging, mantelzorgorganisaties, vrijwilligers in de palliatieve zorg of het Centrum voor Levensvragen. Vraag gerust al vroeg om hulp. Dat is geen teken dat het niet goed gaat, maar een manier om de zorg vol te houden.