Verschillen HIDHA/Waarnemer, Praktijkhouder & Praktijkleider

Traditioneel gezien is er een onderscheid tussen praktijkhoudende huisartsen en niet praktijkhoudende huisartsen. Wij leggen de verschillen uit en hoe er een nieuw concept van verantwoordelijkheden en deling aan het ontstaan is.

1. Niet-praktijkhoudende huisartsen

De groep niet praktijkhoudende huisartsen bestaat uit “Huisartsen In Dienst van Huisarts” (HIDHA’s) of waarnemers, waarbij het verschil tussen die groep wordt bepaald door het dienstverband.

De HIDHA is in loondienst en de waarnemer is een ZZP’er. De keuze tussen waarnemerschap en HIDHA zal voornamelijk draaien om de fiscale voordelen tussen beide en de kans op baanverlies. Een ZZP’er is arbeidsrechtelijk gezien minder goed beschermd dan iemand in loondienst en een ZZP’er zal zelf achter opdrachten aan moeten om inkomsten te genereren. In de huidige markt waarbij er een tekort aan huisartsen is zal de arbeidsrechtelijke bescherming minder van belang zijn – men komt immers toch wel aan opdrachten en dus inkomsten.

Hierbij moet wel worden opgemerkt dat een langdurige verbondenheid met een enkele praktijk voor de Waarnemer een risico vormt voor ‘verkapt dienstverband’ en is er sprake van schijnzelfstandigheid. De kans op controle is klein (hoewel er wel degelijk controles zijn gehouden) maar als verkapt dienstverband wordt vastgesteld dan is de rekening fors. De belastingdienst mag immers 5 jaar terug alle sociale premies heffen en dat zijn flinke bedragen die in de modelovereenkomsten bij de Waarnemer gelegd worden.

Beroepsinhoudelijk

Beroepsinhoudelijk gezien zit er weinig verschil tussen een HIDHA of een waarnemer. Gezien het dienstverband is de HIDHA iets vaster verbonden met de praktijk terwijl een waarnemer iets makkelijker zal wisselen tussen praktijken. De duur van de verbondenheid geeft beroepsinhoudelijk een verschil, zo zal bij langere verbondenheid de aard van de werkzaamheden wijzigen en zullen er langdurige relaties met patiënten worden opgebouwd. Dat heeft echter weinig te maken met de keuze tussen HIDHA of waarnemer maar meer met de duur van de verbondenheid.

Beroepsinhoudelijk beoefent zowel de HIDHA als de waarnemer het vak van huisarts uit en hebben een zelfstandige beroepsaansprakelijkheid voor hun eigen handelen. Ook tuchtrechtelijk zijn de HIDHA en waarnemer zelfstandig verantwoordelijk voor hun medisch handelen. De HIDHA zal dit risico afgedekt zien worden door de werkgever, de waarnemer zal zich hiertegen zelf moeten verzekeren. Het medisch beleid beperkt zich tot het zelfstandig handelen en reikt dus niet tot dat van praktijkmedewerkers.

Kortom: de HIDHA en waarnemer is verantwoordelijk voor het zelfstandig medisch handelen maar niet voor het medisch beleid of functioneren van medewerkers.

2. Praktijkhoudende huisartsen

De praktijkhoudende huisarts heeft daarentegen een wezenlijk ander beroep. Hij start vanaf dezelfde basis als de HIDHA of waarnemer te weten een zelfstandige beroepsbeoefenaar. Ook een praktijkhoudende huisarts is aansprakelijk voor zijn eigen medisch handelen net als de HIDHA of waarnemer maar daar blijft het niet bij. De praktijkhouder is ook medisch verantwoordelijk voor het functioneren van de gehele praktijk en de medewerkers van die praktijk. De assistentes, praktijkondersteuners en overige medewerkers vallen tuchtrechtelijk onder de verantwoordelijkheid van de praktijkhouder. Deze zal daarom een grote invloed willen uitoefenen op het medisch beleid en de aanstelling van het personeel. Als een medewerker er een potje van maakt is het immers niet de medewerker die wordt aangesproken maar de verantwoordelijk huisarts. Dit merken de HIDHA’s en waarnemers weer omdat zij daarom weinig medische zeggenschap hebben. Het medisch beleid zal dus in overgrote mate door de praktijkhoudende huisarts worden bepaald.

24-uurs zorg

Daarnaast zijn praktijkhoudende huisartsen ook verantwoordelijk voor de 24-uurs zorg van de patiënten die zij ‘op naam’ hebben ingeschreven. Dat wil zeggen dat de huisarts die een patiënt inschrijft er voor moet zorgen dat er 24 uur per dag (spoed)zorg geregeld is voor de patiënt. In het verleden was dat de huisarts zelf, tegenwoordig is dat georganiseerd via de Huisartsenpost. Om de bezetting op de post te garanderen krijgen de praktijkhoudende huisartsen een aantal diensten toegewezen naar rato van het aantal patiënten dat is ingeschreven. Hoe groter de praktijk, hoe meer diensten er gedaan zullen worden op de huisartsenpost. Wel is het zo dat voor de herregistratie van alle huisartsen verwacht wordt dat er diensten gedaan worden, dus ook de HIDHA’s en waarnemers moeten een deel van de diensten doen – niet vanuit de verantwoordelijkheid van de 24-uurs zorg, maar vanuit hun herregistratie verantwoordelijkheid.

Bedrijfsmatige processen

Als laatste zijn de praktijkhoudende huisartsen ook verantwoordelijk voor het niet-medische deel van de praktijk. Een praktijk is ook een bedrijf en zal zich dus moeten houden aan alle wet- en regelgevingen op het gebied van bedrijfsmatige processen. De loonadministratie moet conform de wettelijke bepalingen worden bijgehouden zoals identificatieplicht en correcte loonafdrachten, de werkplekken zullen conform de ARBO standaarden moeten zijn en de RI&E moet zijn uitgevoerd, de ICT zal zich moeten houden aan de AvG wetgeving en voor de zorg ook de NEN7510, de financiële administratie moet worden bijgehouden volgens de regels van de accountancy dus de omzet in de juiste fiscale periode en bonnetjes van de bedrijfsuitgaven, de betalingen moeten op tijd worden verwerkt, etc. Deze last drukt steeds zwaarder op alle bedrijven maar in het specifiek op de huisartsenpraktijken. De huisarts is immers helemaal niet opgeleid om een bedrijfsmatige organisatie te leiden maar om patiëntenzorg te leveren.

Kortom: de praktijkhouder is medisch verantwoordelijk voor het zelfstandig handelen en dat van de praktijkmedewerkers alsmede het goed organiseren van de gehele niet medische bedrijfsvoering.

3. Praktijkleider (ook wel praktijkhoudende huisarts in loondienst)

Op dit moment heeft een huisarts die een aantal jaar als HIDHA of waarnemer heeft gewerkt een beperkte keuze. Ofwel men blijft doorwerken als HIDHA of waarnemer en krijgt dan weinig medische beleidsverantwoordelijkheden, ofwel men kiest voor het praktijkhouderschap en dan komen er tegelijkertijd ook alle niet-medische organisatie verantwoordelijkheden bij. Daarom ontstaat er op meerdere plekken in het land een nieuw concept van deling van verantwoordelijkheden te weten de praktijkleider (soms ook wel praktijkhoudende huisarts in loondienst genoemd).

Focus op patiëntenzorg en medisch beleid

De praktijkleider heeft dezelfde medische verantwoordelijkheden als de praktijkhouder maar hoeft niet de bedrijfsorganisatie verantwoordelijkheden erbij te nemen. De praktijkleider richt zich op de kerncompetenties van de huisarts te weten patiëntenzorg.

Omdat de praktijkleider wel verantwoordelijk is voor het medisch beleid hoort daar ook bij dat de praktijkleider de direct leidinggevende is van de praktijkmedewerkers. De praktijkleider zal immers invloed willen uitoefenen op het functioneren van de medewerkers. Dat betekent dat de praktijkleider zijn eigen medewerkers zal willen aannemen. Ook de kwaliteit van zorg die geleverd wordt wordt bepaald door de praktijkleider, voeren de assistentes de juiste triage uit, zijn er goede protocollen voor het uitvoeren van medische ingrepen, pakken we niet mis op instrumenten of verbruiksmaterialen. De indeling van het dagrooster wordt ook door de praktijkleider bepaald, worden de visites in de ochtend gereden of in de middag? Hoe lang wordt er spreekuur gedraaid en wanneer zijn de overlegjes?

Ook de samenwerking met de ketenpartners is van belang, welke diëtist vind de praktijkleider fijn om mee samen te werken? Met welke fysiotherapeut heeft de praktijkleider goede ervaringen en verwijst de praktijk graag naar door? In het FTO en HAGRO schuift de praktijkleider graag aan om de praktijk te vertegenwoordigen.

Kortom: de praktijkleider is de medisch beleidsverantwoordelijke en heeft daarom een grote zeggenschap op de organisatie van de (medische) praktijk. Hierbij hoeft de praktijkleider zich geen zorgen te maken over de organisatie verantwoordelijkheden.

Meer informatie

Heb je na het lezen van dit artikel nog meer vragen? Kijk dan eens naar onze praktijkleider pagina of neem contact op. We leggen je graag meer uit over de verschillende functies binnen het huisartsen vak.